Bài 6 – Đo khối lượng – Khoa học tự nhiên 6 KNTT

Đo khối lượng

Có hai cốc giống nhau chứa sữa và nước, làm thế nào để so sánh chính xác khối lượng của hai cốc? Rất đơn giản, ta có thể dùng cân để đo khối lượng của mỗi cốc, cốc nào có khối lượng lớn hơn thì nặng hơn.

Khối lượng là gì?

Khối lượng của một vật là lượng chất chứa trong vật đó.

Đơn vị khối lượng

Trong Hệ đơn vị đo lường hợp pháp của nước ta, đơn vị cơ bản đo khối lượng là kilôgam, kí hiệu là kg.

Các đơn vị đo khối lượng khác:

  • 1 gam (g) = 0,001 kg
  • 1 miligam (mg) = 0,001 g
  • 1 héctôgam = 100 g (1 lạng)
  • 1 tạ = 100 kg
  • 1 tấn (1 t) = 1000 kg

Dụng cụ đo khối lượng

Dụng cụ thường dùng để đo khối lượng là các loại cân như: cân Rô-bec-van, cân đồng hồ, cân đòn, cân y tế, cân điện tử,…

Một số loại cân thông dụng
Một số loại cân thông dụng

Trước khi cân, ta ước lượng khối lượng của vật đó để chọn cân phù hợp. Ví dụ khi muốn cân một bao gạo, ta cần ước lượng khối lượng của nó và chọn loại cân phù hợp để có thể cân được khối lượng của bao gạo đó.

Cách đo khối lượng

Dùng cân đồng hồ

Cách dùng cân đồng hồ

Để đo khối lượng bằng cân đồng hồ, cần trải qua các bước sau:

  • Bước 1: Ước lượng khối lượng của vật để chọn cân có GHĐ và ĐCNN thích hợp.
  • Bước 2: Vặn ốc điều chỉnh để kim cân chỉ đúng vạch số 0.
  • Bước 3. Đặt vật cần cân lên đĩa cân.
  • Bước 4. Mắt nhìn vuông góc với vạch chia trên mặt cân ở đầu kim cân.
  • Bước 5. Đọc và ghi kết quả đo.

Để thu được kết quả đo chính xác hơn, cần chọn loại cân có GHĐ và ĐCNN thích hợp nhất. Vì với ĐCNN càng nhỏ và phù hợp với khối lượng cần đo thì thu được kết quả càng chính xác

Nếu ước lượng không đúng, và để vật có khối lượng rất lớn lên đĩa cân đồng hồ, thì có thể gây ra các tác hại cho cân như:

  • Bị hỏng trục lò xo có thể làm hỏng kim chỉ định.
  • Bị méo, biến dạng cân.

Dùng cân điện tử

Cân điện tử
Cân điện tử

Cân điện tử có nhiều loại, tùy từng loại cân mà chúng ta có các cách sử dụng khác nhau, thông thường đều tuân theo ba bước chính:

  • Bước 1: Ước lượng khối lượng vật cần đo để chọn đơn vị thích hợp.
  • Bước 2: Đặt vật cần cân nhẹ nhàng trên đĩa cân
  • Bước 3: Sử dụng kẹp hoặc găng tay để đặt bình đựng hóa chất/dụng cụ đựng mẫu vật lên đĩa cân, bàn cân (tránh để dầu, mỡ hoặc bột dính vào vật cần đo sẽ làm sai lệch kết quả đo).

Các lưu ý khi dùng cân đồng hồ hoặc cân điện tử

  • Phải đặt cân trên bề mặt bằng phẳng để cân đo chính xác khối lượng vật.
  • Để các vật có kích thước vừa phải, phù hợp với từng loại cân. Với những vật cồng kềnh ta nên chọn cân có đĩa cân lớn hơn.
  • Để cân đo chính xác khối lượng vật, ta cần để vật cân đối trên đĩa cân (giữa đĩa cân).

Gợi ý trả lời câu hỏi

Mở đầu

Một bạn lần lượt rót sữa, nước vào đầy hai cốc giống nhau. Làm thế nào để so sánh chính xác khối lượng của hai cốc?

So sánh khối lượng của cốc nước và cốc sữa
So sánh khối lượng của cốc nước và cốc sữa

Hướng dẫn trả lời câu hỏi

Để so sánh chính xác khối lượng của hai cốc:

  • Dùng cân để đo khối lượng của mỗi cốc.
  • Cốc nào có khối lượng lớn hơn thì cốc đó nặng hơn.

Hoạt động 1 trang 20

Hãy mô tả một tình huống cho thấy sự cần thiết của việc ước lượng khối lượng trong các hoạt động hàng ngày của em.

Hướng dẫn trả lời câu hỏi

Ví dụ khi muốn cân một bao gạo, ta cần ước lượng khối lượng của nó và chọn loại cân phù hợp để có thể cân được khối lượng của bao gạo đó.

Hoạt động 2 trang 20

Thử dự đoán khối lượng của một bạn khác trong nhóm dựa vào sự so sánh với khối lượng đã biết của cơ thể em

Hướng dẫn trả lời câu hỏi

  • Nếu ngoại hình bạn ấy to hơn em thì bạn ấy có khối lượng lớn hơn em.
  • Nếu ngoại hình bạn ấy nhỏ hơn em thì bạn ấy có khối lượng nhỏ hơn em.

Hoạt động 3 trang 21

Ước lượng khối lượng của nước chứa đầy trong một chai nhựa. Kiểm tra kết quả ước lượng bằng cách sử dụng cân đồng hồ.

Hướng dẫn trả lời câu hỏi

Ước lượng khối lượng của nước chứa đầy trong một chai coca 1,5 lít là 1,5 kg.

Sau đó đặt chai coca lên cân đồng hồ và đọc kết quả: 1,4 kg.

Hoạt động 4 trang 21

Theo em, cần lưu ý điều gì để thu kết quả đo chính xác hơn? Tại sao?

Hướng dẫn trả lời câu hỏi

Để thu được kết quả đo chính xác hơn, cần chọn loại cân có GHĐ và ĐCNN thích hợp nhất. Vì với ĐCNN càng nhỏ và phù hợp với khối lượng cần đo thì thu được kết quả càng chính xác

Hoạt động 5 trang 21

Do ước lượng không đúng nên một học sinh đã để vật có khối lượng rất lớn lên đĩa cân đồng hồ. Hãy nêu các hại có thể gây ra cho cân.

Hướng dẫn trả lời câu hỏi

Các tác hại có thể gây ra cho cân là:

  • Bị hỏng trục lò xo có thể làm hỏng kim chỉ định.
  • Bị méo, biến dạng cân.

Câu 1 trang 21

Các thao tác nào dưới đây là sai khi dùng cân đồng hồ hoặc cân điện tử? Nêu cách khắc phục để thu được kết quả đo chính xác.

a) Đặt cân trên bề mặt không bằng phẳng.

b) Đặt mắt vuông góc với mặt đồng hồ.

c) Để vật cồng kềnh trên đĩa cân.

d) Để vật lệch một bên trên đĩa cân.

e) Đọc kết quả khi cân ổn định.

Hướng dẫn trả lời câu hỏi

Các thao tác sai khi dùng cân đồng hồ hoặc cân điện tử là:

a) Đặt cân trên bề mặt không bằng phẳng.

=> Cách khắc phục: Phải đặt cân trên bề mặt bằng phẳng để cân đo chính xác khối lượng vật.

c) Để vật cồng kềnh trên đĩa cân.

=> Cách khắc phục: Để các vật có kích thước vừa phải, phù hợp với từng loại cân. Với những vật cồng kềnh ta nên chọn cân có đĩa cân lớn hơn.

d) Để vật lệch một bên trên đĩa cân.

=> Để cân đo chính xác khối lượng vật, ta cần để vật cân đối trên đĩa cân (giữa đĩa cân).

Một số câu trắc nghiệm rèn luyện

Câu 1. Cho các bước đo khối lượng của vật:

(1) Vặn ốc điều chỉnh để kim cân chỉ đúng vạch số 0

(2) Ước lượng khối lượng của vật để chọn cân có GHĐ và ĐCNN thích hợp

(3) Đặt vật cần cân lên đĩa cân

(4) Đọc và ghi kết quả đo

(5) Mắt nhìn vuông góc với vạch chia trên mặt cân ở đầu kim cân

Để đo khối lượng của một vật dùng cân đồng hồ ta thực hiện theo thứ tự các bước như thế nào là đúng nhất?

A. (1), (2), (3), (4), (5)

B. (2), (1), (3), (5), (4)

C. (2), (1), (3), (4), (5)

D. (1), (2), (3), (5), (4)

Câu 2. Để thu được kết quả đo chính xác ta cần

A. đặt cân trên bề mặt bằng phẳng

B. để vật cân bằng trên đĩa cân

C. đọc kết quả khi cân ổn định

D. cả ba phương án trên

Câu 3. Đơn vị nào sau đây không dùng để đo khối lượng?

A. Mét khối (m3)

B. Lạng

C. Tấn

D. Yến

Câu 4. Phát biểu nào sau đây là sai?

A. Mọi vật đều có khối lượng

B. Người ta sử dụng cân để đo khối lượng

C. Khối lượng là số đo của lượng bao bì chứa vật

D. Các đơn vị đo khối lượng là miligam, gam, tạ,…

Câu 5. Trong các đơn vị khối lượng sau đây: tấn, tạ, lạng, gam, đơn vị nào là đơn vị đo lớn nhất?

A. Tấn

B. Tạ

C. Lạng

D. Gam

Đáp án:1-B; 2-D; 3-A; 4-C; 5-A

Trên đây là chi tiết nội dung và hướng dẫn trả lời Bài 6 – Đo khối lượng – KHTN 6 KNTT. Hy vọng thông qua tài liệu này, các em sẽ dễ dàng trả lời các câu hỏi trong SGK KHTN 6 KNTT để chuẩn bị bài ở nhà được tốt hơn nhé.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *